Houdini in de wasmachine

Als ik een washand was, vind ik hem soms pas weken later terug. Een prop in een hoek van een kussensloop of een dekbedovertrek.

Laatst was mijn bh aan de beurt voor de wasmachine. Toen het zeepsop was weggetrokken, bleek dat hij uit de dichtgeritste waszak was ontsnapt. Een verdwijnkunstenaar! Vervolgens liet hij zich vastketenen door drie panty's. Een boeienkoning!

Soms gaat het weleens mis met de houdini's in mijn wasmachine. 

De eenzame sokken in mijn klerenkast zijn kleine monumenten voor hun verdwenen wederhelft.

Al zou ik, als ik een washand was, ook het liefst in een overtrek verdwijnen. Weg van het ware leven van vieze snuiten en stinkende poezen. Diep genesteld tussen de schone lakens, naast een lavendelzakje, in de mooie propere linnenkast.

Frieda geeft zich over

86 jaar lang heeft Frieda zich verzet. Ze heeft haar gezicht ingesmeerd met Nivea. Ze heeft het stof van haar vensterbank geveegd, van de kasten, van haar bureau. Vroeger hielp haar dochter haar nog weleens met het vegen van de stoep. Maar sinds zij verhuisd is naar Apeldoorn, boent de oude Frieda zelf met een emmer sop de groene aanslag van het trottoir.
Tot op een maandag in augustus een duif tegen het raam van Frieda Splitter poept. De oude vrouw zinkt in haar stoel. Ze denkt aan de laag stof achter haar bank en onder haar bed. Als ze niets doet, dan gaan daar vliegen wonen en zilvervissen. Met steeds meer zullen ze komen. Mieren, maden, muizen. De stoep zou verpulverd worden door de algen, hier en daar is dat al gebeurd. En dan kwamen er grassen en dichte bossen met woekerende brandnetels.
Een heel klein stofje dwarrelt neer op de hand van Frieda Splitter. Even wil ze het wegvegen, maar ze bedenkt zich. Er valt niet langer op te poetsen tegen het leven.

Zeepokpik - of: Hoe Frieda Splitter de zeepok pikte

De pik van een zeepok is tijdens de paringstijd wel zeven keer zo lang als het beest zelf. Als dat bij mensen zo zou zijn, dan moest je echt oppassen dat je tijdens het tv-kijken de buurman niet door het vensterraam op bezoek krijgt.
Maar dat is niet de reden dat Frieda Splitter zich met een zeepok vergelijkt. Een zeepok is ook een parasiet. Een zeepok ketent zich vast aan een walvissenlijf om oceanen over te steken. Of zet zich vast aan de romp van een schip om van Singapore naar Rotterdam te varen en dan weer terug.
Alle gedachtes van Frieda zijn gepikt. Elke schijnbaar originele uitspraak is terug te voeren tot een tiental schrijvers met wie zij al jaren meelift. Steeds als het sneeuwt, of soms zelf al als het miezert, citeert zij het sneeuwgedicht van Robert Walser, aan wie zij zich al meer dan een decennia heeft vastgeklampt. Als de zomer overgaat in de herfst, dan komt de ode aan de 'fünfte Jahreszeit' van Tuchoslky weer voorbij. Steeds weer die Tucholsky, Erich Kästner, Charlotte Mutsaers en al die aanverwante schrijvers.
Aanvankelijk noemde Frieda zich een dievegge, een dief of een parasiet. Totdat haar beste vriendin K. uit Z. over een zeepok begon en zich pas later bedacht dat zij net als de lievelingsschrijvers van Frieda in een gast-organisme veranderde, zoals dat in de taal van de zeepokken heet.

De tijdmachine van tante Ida

Frieda's theepot uit Leipzig

Een tijdje geleden stapte een architect in Leipzig een woning binnen waar 30 jaar lang niemand was geweest. De bewoner had zijn flat rond de val van de muur verlaten, en keerde door een noodlottig ongeval nooit meer terug. Het was blijkbaar een eenzame man, want niemand had zich bekommerd om zijn nalatenschap. Alle meubels, etenswaar, persoonlijke papieren, waren nog intact. De woning was een tijdmachine, een historische schatkamer, een fossiel dat herinnert aan een tijd die allang voorbij is.
Laatst overkwam Frieda iets soortgelijks. Zij fietste door een straat in Den Haag die haar nooit eerder was opgevallen. De straat loopt parallel aan de Laan van Meerdervoort en heeft aan beide zijden hoge lindebomen. De huizen leken verlaten. Woonden hier wel mensen? Stel dat Frieda de eerste was die sinds de jaren vijftig over deze klinkers fietste. >>> Frieda Splitter heeft een straat ontdekt! <<<
Frieda vertelde haar vader over haar ontdekking. Haar vader wederom moest denken aan zijn tante Ida die hij de week daarvoor had bezocht in Zeeland. Wat Frieda nooit eerder gehoord had, is dat deze onbekende tante van 95 nog steeds in het huis blijkt te wonen waar zij is opgegroeid. Het huis van de overgrootopa en overgrootoma van Frieda bestaat dus nog gewoon. Met dezelfde schilderijen en dezelfde haard waar generaties van Splitters hun sinterklaasliedjes hadden gezongen. Een tijdmachine! 'Als je tante Ida bezoekt, noem haar dan maar geen fossiel', zei Frieda's vader toen zij die avond afscheid namen.

Gevaarlijke keuken

Wil ik een kopje pakken voor de koffie, stoot ik mijn hoofd tegen het openstaande keukenkastje. Dat was me een dag eerder ook al gebeurd bij het afwassen. Het is ook raar: je kunt je nauwelijks fatsoenlijk over de vaat buigen, of je komt in aanraking met een deurtje of een handvat. En dan heb ik het nog niet eens gehad over het broodmes waar ik mij gisteren aan sneed. Ik heb nu al drie keer de pleister moeten vervangen vanwege al het bloed. De andere pleister is van een lucifer. Die brak laatst in tweeën en liet een splinter achter in mijn wijsvinger. Dat ik vervolgens ook nog eens de melk liet overkoken, was geen verrassing. Dat gebeurt mij soms wel twee keer op een ochtend. Het wordt dan ook tijd dat melk fluit als het kookt, net als water. Wel zo duidelijk en veilig!

Anna Palownastraat

Tachtig jaar geleden reed er een tram door mijn huis. Vanaf de voorkamer, door de gang, over het balkon en dan verder door de achtertuinen van mijn buren. Het was een stoomtram, die vlak achter de garageboxen halt hield in het verborgen park dat nu Sunny Court heet. Passagiers die daar uitstapten, moeten ter hoogte van mijn badkamer opgestaan zijn. Of misschien zelfs uit de wagen zijn gesprongen, al was dat bij de modernste stoomtramtypes niet meer mogelijk.

De stoomtram is in 1924 opgeheven, maar de sporen zijn er nog steeds. In elke straat die de Laan van Meerdervoort kruist, van de Conradkade tot aan de Anna Paulownastraat, zijn de rijen huizen uit de eeuwwisseling steeds op een stuk van twintig á dertig meter onderbroken door nieuwbouwwoningen van net voor de oorlog. En als er achter het Haags Gymnasium iemand een blik werpt op de muur met reclameteksten voor herenhoeden en stoffeerders, is dat een onvermoed eerbetoon aan de duizenden mensen die daar vroeger vanuit de tram naar keken. 

Dit is een begin van een Haags verhaal. Wordt vervolgd

Frieda bespied

Frieda Splitter praat tegen zichzelf, en de buren luisteren mee. De duif kijkt vanuit de esdoorn in de tuin of zij haar rokjes wel goed strijkt. En de liedjes die Frieda 's ochtends fluit op weg naar het station, echoën terug vanaf steigers en uit de vieze lippen van schimmige passanten.
Frieda's telefoon wordt afgeluisterd. Haar mail was vorige week gehackt. En in de begonia op de schoorsteenmantel wonen luizen en vliegen.
En dan is er de muis in het bed, die soms in Frieda's schoenen slaapt. De brieven in de bus die iemand al gelezen heeft. Soms hoort Frieda zichzelf een zin uitspreken, die niet van haar is. Zij volgt haar benen naar de koelkast, zet een biertje aan haar lippen en laat een hele harde boer. Dan klopt de buurman tegen de muur en draait de duif met opgeheven kin zijn hoofd weg.

Het hardnekkige verlangen van Frieda Splitter

Frieda heeft twee neuzen. Dat is de reden waarom zij zo weinig wordt geretweet. Zo populair de mensen met een knolneus, sproetneus, zaagneus, hamerneus en priemneus zijn, zo eenzaam is Frieda Splitter. Terwijl haar neuzen toch perfect gevormd zijn. Net als haar prachtige ogen en speelse lokken. Verder is ze slim, vrolijk en vindt ze 'net als Goethe alles interessant'.
Waarom moeten oren, ogen en ook neusgaten dubbel zijn en worden mensen met twee neuzen buitengesloten? Al die starende blikken in de tram. Frieda waardeert belangstelling, maar ze haat bezichtiging. Ze wordt er zo moe van om steeds weer uit te leggen dat twee neuzen het leven een stuk beter maken. Ga maar na: Frieda is nooit verkouden en heeft het reukvermogen van een jachthond. 
Frieda heeft geen minnaar. Enfin, je kunt dat allemaal nalezen in het mooie verhaal Het hardnekkige verlangen van Belcampo*. De hoofdpersoon heet weliswaar niet Frieda, maar wat hierboven beschreven staat, komt precies overeen met de eenzame dubbelbeneuste protagoniste, die hevig verlangt naar een man en een gezin. Wetenschap, religie en kunst staan machteloos in het beantwoorden van de vraag waarom Belcampo's Frieda-variant mislukt is in de liefde. 'Je valt buiten het scheppingsplan', zegt de theoloog. 'Je bent een mutatie, een nieuwe menssoort', jubelt de bioloog. Uiteindelijk is het een schrijver, wellicht ook een beetje een zonderling met een gevoel voor absurdisme, die het binasale meisje in zijn armen sluit.  
Kortom: een retweet van Frieda Splitter is een triomf van het unieke!

* Uit de verhalenbundel Liefde's verbijstering

Weerzien met aapje

En toen kwam Frieda in Chicago een bekende tegen. Het was in het kunstmuseum in het Grant Park. Eerst zag ze het aapje en daarna de vrouw met de hengel. Even later de man met de pijp, vlak onder de vijver met de mistwolk. Het was druk voor het meesterwerk van Seurat. Heel het museum hing vol met kostbare kunst, maar toch dromden alle toeristen samen voor deze Dimanche d'été à la Grande Jatte. Frieda maakte een foto, net als de Chinese vrouw links van haar en de arabier met de gele Dior-sjaal.

Een klein stukje Jezus

Het is bijna Hemelvaart. Daarom een klein stukje over Jezus. Letterlijk! Kijk maar naar mijn favoriete afbeelding van christus-hemelvaart. Let vooral op midden-boven.
Overbodige uitleg: Jezus keert terug naar het hemelrijk van zijn vader. Op het schilderij zie je nog net een klein stukje van zijn voeten.

Gijspert

Bij de eerste conifeer in het Haagse Bos, vlak na de speeltuin achter de grijze woontoren, tilt mevrouw Van Salm haar hondje Gijspert op en verbergt zij hem onder haar jas. Met haar hoofd ingetrokken tussen haar schouders maakt ze een rennetje van zo'n vijftig meter, kijkt vervolgens goed naar links, naar rechts en vooral naar boven, waarna ze haar Yorkshire terrier weer op de grond zet. In het begin was mevrouw Van Salm erg gespannen tijdens haar wandelingen. Maar sinds ze heeft gelezen dat buizerds nooit hun habitat verlaten, is ze wat minder op haar hoede. Eigenlijk zou ze Gijspert op een andere plek moeten uitlaten. Maar het arme beest had al zo te lijden onder het wegvallen van haar echtgenoot, dat ze zijn dagelijkse ritme niet verder wilde verstoren.

Tram fataal

Als klein meisje wist Frieda Splitter al dat zij om het leven zou komen door een tram. Over de volgende personen sprak zij vaak tijdens het avondeten, tot groot ongenoegen van de andere Splitters:

• Frida Kahlo overleefde in 1925 een aanrijding met een tram. Maar de klap die de bus waarin zij als 18-jarige zat maakte, was desastreus. Een stuk leuning doorkliefde haar; van haar zij tot aan haar vagina. Veel ledematen waren gebroken of verbrijzeld: maandenlang moest ze revalideren. En dan later óók nog die man die vreemdging, en die miskraam, enfin: een hoop ellende.
• Dokter Zhivago, die Frieda trouwens alleen kent uit de film met Omar Sharif, dus niet uit het boek van Boris Pasternak, krijgt zo'n beetje een beroerte als hij in de tram zit. Buiten loopt zijn grote liefde Lara die hij jaren niet gezien heeft (zeer dramatische liefde, niet samen te vatten in 1 bullet). Zhivago wurmt zich uit de overvolle tram naar buiten. Hij rent Lara achterna, maar krijgt een hartaanval. Zij ziet hem niet en loopt de hoek om. Ook de tram rijdt verder.
• Dat Robert Walser stierf tijdens een eenzame wandeling in de sneeuw, is bekend. Maar waarom maakte de Zwitserse schrijver de wandeling alleen? Zijn trouwe wandelvriend en uitgever Carl Seelig moest het op die bewuste

Woorden die het omgekeerde betekenen

- Bravo, wat zeg je dat mooi. Proza!
- Ach, ik vond het maar prozaïsch

- Wat een guur weer, he?
- Nou, zeer onguur!

Meer voorbeelden volgen

Verloren verhalen: de trams van Eduard H.

Dinsdag leest Frieda Splitter voor uit haar 'verloren verhalen'* in het Woordenrijk op DenHaagFM. Onder andere dit verhaal: de trams van Eduard H. Eerder stuurde Frieda het verhaal vergeefs op naar radioprogramma deTaalstaat.

De trams van Eduard H.

Na de begrafenis van zijn vrouw besloot Eduard H. zijn verzameling miniatuurtrams naar de woonkamer te verhuizen. Hij schonk het theeservies aan de overbuurvrouw, bracht de streekromans naar de kringloop en zette de porseleinen poppen op zolder. Vanaf nu waren het alleen trams die hem vanuit de vitrinekast aankeken.

De hoek van Sonja

Schaap

Op de hoek van de Laan van Meerdervoort woont een mevrouw die wel wat op Sonja Barend lijkt. Altijd als Frieda langs haar huis fietst, kijkt zij even of zij haar ziet.
Toen Frieda vorige week over de Laan van Meerdervoort liep, ter hoogte van het huis van de mevrouw die op Sonja lijkt, werd zij opgeschrikt door een harde klap. Aan de overkant van de straat lag het platte karkas van een wasmachine. De verhuizer die het ding uit een raam van de tweede etage wilde takelen, slaakte een kreet uit.
Zo werd de hoek van de laan van Meerdervoort in plaats van de hoek van Sonja, de hoek van de wasmachine. 'Oh, je bedoelt die hoek met dat café met die groene gordijntjes', zei Frieda's vriend tegen wie zij 's avonds vertelde over het voorval met de wasmachine. Frieda keek naar buiten. Op de vensterbank van de overburen liep een hele grote duif heen en weer. Frieda's vriend keek ook naar buiten. Zou hij de duif ook zien? Op de een of andere manier had Frieda het gevoel dat haar vriend in een totaal andere wereld leefde.

De normale actievoerder

Frieda Splitter voerde actie voor een boom. Verderop zei een man tegen een journalist: ,,Dat ík hier ben, bewijst dat de mensen echt boos zijn.'' De man wees naar Frieda en een groepje jonge mensen met grote groene jassen. ,,Het zijn niet alleen maar de activisten die opkomen voor de kastanjes. Ook de normale mensen uit de buurt vinden het schandalig dat hier een garage komt. Dit leeft dus echt.''

Frieda Splitter keek eerst naar haar jas, en daarna omhoog. Het was winter en nog veel te vroeg voor vogelnestjes. Een zwangere merel of een musje met nesteldrang had de kap kunnen tegenhouden, want hakbijlen mogen niet in de buurt komen van bomen met vogelnestjes - dat staat zo in de wet. Toen zag Frieda iets groens bovenin de boom. Het was een sijsje met in zijn snavel een stuk mos geklemd. Als je heel goed keek, zag je dat het sijsje een heel klein groen jasje droeg. Dit was geen normaal sijsje. Dit was een actiesijsje.

Leven in het zojuist

In de pauze nam Frieda met haar collega's de ochtend door; haar chef had wel heel rare dingen gezegd tijdens het maandoverleg. 's Middags maakte de secretaresse van de vijfde etage een merkwaardige opmerking. Dat vond Frieda's vriendin ook, met wie zij de situatie tijdens het avondeten besprak. De vriendin vertelde dat zij er die dag op Twitter vijf volgers bij had gekregen, met wie zij in een hevige discussie was geraakt over de vertragingen op het spoor. Na het toetje stapte Frieda op haar fiets voor haar wekelijkse afspraak bij de psychotherapeut. Ze waren gebleven bij het tweede jaar van Frieda's puberteit.

Eigenlijk ben je je hele leven bezig om bij te komen van je eerste levensjaren. Als je daar tenminste tijd voor hebt, want in feite moeten alle dingen die gebeuren; elk gesprek, elke vertraging van de trein en elk krantenartikel dat opvalt, ook worden besproken en verwerkt. Meestal leeft Frieda in het zojuist.

Wat brengt ons 2015?

Wat brengt ons het nieuwe jaar? Dat is de vraag van de kleerhaak. Een ding is zeker: in 2015 komen we te weten hoe het verder gaat met een hele hoop dingen. Hoe loopt het af met Frieda's broodrooster, dat de toasts steeds harder door de keuken katapulteert? En vindt de hoofdrolspeelster van dit blog in het nieuwe jaar haar verloren oorbel terug?
Hopelijk worden er in 2015 ook belangrijke vragen beantwoord. Want hoe komt het toch dat het aanrecht van Frieda aan het eind van de week helemaal vol staat met vieze borden? Waar ik ook benieuwd naar ben, is waarom Beatrix haar pauwen niet meenam naar Drakensteyn. En: waarom heeft een kleerhaak niet gewoon de vorm van een uitroepteken?

Het onwaarschijnlijke verhaal van de verloren oorbel

Op haar 17e kreeg Frieda gouden oorbellen van haar oma. Het waren twee fijne knopjes, met hangers die ieder drie rode steentjes omvatten. Bloedkoraal. Op haar 18e verloor Frieda een van de bellen. Waarschijnlijk was ze hem in de trein bij het uittrekken van haar jas kwijtgeraakt, of eerder nog op de fiets naar het station. Op haar 30e maakte Frieda een reis naar Egypte. Het was voor het eerst in haar leven dat zij Europa verliet. En daar, op de vijfde etage van een hotel in Luxor, in kamer 537, gezeten op de wc-pot, zag ze in de hoek van de badkamer iets glinsteren. Ze pulkte de gouden oorbel met drie bloedkoralen steentjes van haar oma tussen de twee tegels vandaan. En dat was het onwaarschijnlijke, maar waargebeurde verhaal van de oorbel van Frieda Splitter.

De afwasmars

Op maandagochtend begint het servies van Frieda Splitter aan een trage optocht naar het aanrecht. De mueslibeker gaat aan kop. Dan volgen het roze glas en de koffiebeker met het kikkerpaar. De messen en lepels hullen zich in broodkosten en yoghurttooien, om zich gezamenlijk op de ontbijtbordjes te werpen. Vanuit de woonkamer sluiten zich ook wijnglazen aan, maar dat is meestal pas later in de week. Langzaam wordt het voller en voller op het keukenblad. Totdat op zondag het tragische einde van de afwasmars nadert. Dan dompelt Frieda eerst de glazen, dan de borden en op het laatst het bestek en het aangekoekte melkpannetje in de gootsteen. Heel snel en resoluut.